วูล์ฟเฟีย (Wolffia globosa) ที่คนไทยเรียกว่า ผำ หรือ ไข่ผำ คือพืชน้ำชนิดที่ลอยน้ำ และเป็นพืชดอกที่มีขนาดเล็กที่สุดในโลก โดยมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเฉลี่ยอยู่ที่ 0.1-0.2 มม. มีลักษณะใบกลม ไม่มีราก บางชนิดอาจมีรากแต่จะไม่มีขนราก จัดอยู่ในวงศ์บอน (Araceae family) วงศ์ย่อยแหน (Lemnoideae subfamily) ตามระบบการจัดวงศ์แบบ Angiosperm Phylogeny Group (APG) หรือ จัดอยู่ในวงศ์แหน (Lemnaceae family) ตามการจัดวงศ์พืชระบบเดิม
โดยทั่วไปผำมักอาศัยอยู่ในแหล่งน้ำที่สะอาด ตั้งแต่โบราณคนไทยจึงนิยมนำมาประกอบเป็นอาหารท้องถิ่น โดยเฉพาะในพื้นที่ทางภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งรสชาติของผำนั้นมีรสจืด และไม่ได้มีกลิ่นที่เป็นเอกลักษณ์แต่อย่างใด ทำให้เป็นหนึ่งในเหตุผลที่ผู้คนนิยมเอามาเสริมแต่งอาหาร เพราะจะไม่ทำให้อาหารเสียรสชาติเดิม และยังได้รสสัมผัสของผำเพิ่มเติมอีกด้วย ยกตัวอย่างเมนูอาหาร เช่น แกงไข่ผำ ไข่ผำผัดไข่ ไข่เจียวไข่ผำ ยำไข่ผำ และอื่น ๆ อีกหลากหลายเมนู
นอกจากนี้ผำยังมีโภชนาการอีกหลายอย่างที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย ไม่ว่าจะเป็น วิตามิน แร่ธาตุ โปรตีน รวมไปถึงกรดอะมิโนอีกหลากหลายชนิด เช่น ฮิสทีดีน (histidine), ไอโซลิวซีน (isoleucine), ลิวซีน (leucine), ไลซีน (lysine), วาลีน (valine), อะลานีน (alanine), อาร์จินีน (arginine), กรดกลูทามิก (glutamic acid) ฯลฯ
ผำ ถึงแม้ว่าจะมีขนาดเล็ก แต่กลับอุดมไปด้วยโปรตีนในปริมาณสูง โดยมีโปรตีนมากถึง 20-30% ของน้ำหนักแห้ง ทีมวิจัยจากหลายองค์กรจึงเริ่มหันมาสนใจในตัวของผำ กับแนวคิดที่ว่าผำอาจเป็นหนึ่งในอาหารเสริม และอาหารทางเลือกในอนาคต ในสังคมของเราที่การเพาะปลูกสร้างผลผลิตได้น้อยลงเรื่อย ๆ จากปัญหาสภาพอากาศที่รุนแรง รวมถึงปัญหาการขาดแคลนอาหารในหลาย ๆ ประเทศ
โดยผำเป็นพืชที่เพาะปลูกง่ายพอ ๆ กับสาหร่ายขนาดเล็ก ใช้เวลาในการเพาะปลูกไม่มาก อีกทั้งยังได้ปริมาณผลผลิตในปริมาณที่มากในเวลาสั้น ๆ รวมถึงพื้นที่เพาะปลูกที่ไม่ต้องใช้การลงทุนมากนัก เพียงแค่มีบ่อกว้าง ๆ และน้ำสะอาดก็สามารถเพาะปลูกผำได้แล้ว
ด้วยเหตุผลที่กล่าวมาข้างต้นนี้จึงทำให้ ผำ หรือ Wolffia เป็นหนึ่งในตัวเลือกที่ดีที่จะนำมาผลิตเป็นอาหารทดแทน และอาหารเสริมเพื่อสุขภาพสำหรับอนาคต
อ้างอิง
- Wolffia globosa-Based Nutritious Snack Formulation with High Protein and Dietary Fiber Contents
- What is the smallest flower in the world?
- Genome of the world’s smallest flowering plant, Wolffia australiana, helps explain its specialized physiology and unique morphology
- Lemnaceae and Orontiaceae Are Phylogenetically and Morphologically Distinct from Araceae
- Classical structure and origin of the family Lemnaceae
- e-Flora of Thailand
- “ผำ” พืชจิ๋วพื้นบ้าน อาหารแห่งอนาคตสู้วิกฤตด้านอาหารและสิ่งแวดล้อม
- ผำ: พืชน้ำขนาดเล็กและแหล่งโปรตีนทางเลือกเพื่อสุขภาพ
