ทรัพยากรธรรมชาติมีความสำคัญมากต่อระบบนิเวศ สำหรับระบบนิเวศท้องทะเลหนึ่งในทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญอย่างยิ่ง คือ หญ้าทะเล ซึ่งเป็นทั้งแหล่งที่อยู่อาศัยและแหล่งอาหารอัน อุดมสมบูรณ์ของสัตว์ทะเลจำนวนมากรวมถึงเป็นแหล่งทำมาหากินที่สำคัญของชุมชนชายฝั่งทะเล
หญ้าทะเล หรือ Seagrass เป็นกลุ่มพืชใบเลี้ยงเดี่ยวที่มีดอกสามารถเจริญเติบโตได้ดีในบริเวณ ทะเลน้ำตื้นที่มีแสงแดดส่องถึง พบได้บริเวณชายฝั่งทะเลตั้งแต่เขตร้อนจนถึงเขตอบอุ่น หญ้าทะเล สามารถสืบพันธุ์ได้ 2 วิธี คือ การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศและแบบอาศัยเพศ โดยหญ้าทะเลจะสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศด้วยการแตกกิ่งก้านจากเหง้าหรือลำต้นใต้ดินที่เรียกว่า ไรโซม ส่วนการสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศหญ้าทะเลจะสร้างดอกและถ่ายละอองเกสรโดยอาศัยน้ำและคลื่นลมเป็นตัวช่วยพัดพา เมื่อมีการปฏิสนธิดอกตัวเมียจะพัฒนาเป็นผล ภายในมีเมล็ดที่ใช้ในการขยายพันธุ์ต่อไปได้ โดยทั่วไปแล้วหญ้าทะเลมีลักษณะโครงสร้างประกอบไปด้วย 3 ส่วน คือ
- ราก (root) ที่ใช้ในการดูดซึมสารอาหาร แร่ธาตุในดินและช่วยยึดเกาะพื้นดิน
- เหง้า (rhizome) เป็นส่วนของลำต้นที่เจริญอยู่ใต้ดิน
- ใบ (leaf blade) ใช้ในการสังเคราะห์แสงเพื่อสร้างอาหารจะมีรูปร่างแตกต่างกันตามชนิดของหญ้าทะเล
ด้วยลักษณะโครงสร้างของใบที่ค่อนข้างซับซ้อนทำให้หญ้าทะเลมีความเหมาะสมในการเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย แหล่งอนุบาลตัวอ่อน แหล่งหากินของสัตว์ทะเลรวมถึงสัตว์น้ำเศรษฐกิจ และยังมีส่วนช่วยใน การปรับปรุงคุณภาพน้ำ ป้องกันการพังทลายของหน้าดิน จึงทำให้เราสามารถพบสัตว์ทะเลหายากและ ใกล้สูญพันธุ์ได้ โดยสัตว์ที่พบในระบบนิเวศหญ้าทะเลแบ่งได้เป็น 4 กลุ่ม ตามแหล่งอาศัย คือ
- สัตว์บนใบหญ้าทะเล (epiphytes) จะอาศัยอยู่บนผิวใบหญ้า เช่น โปรโตซัว หนอนตัวแบน ทากทะเล หอย เป็นต้น
- สัตว์ที่อาศัยหลบซ่อนระหว่างต้นหญ้าทะเล เช่น ปลา กุ้ง หมึก เต่า พะยูน ซึ่งสัตว์เหล่านี้ อาศัยพื้นดินระหว่างต้นหญ้าทะเลเป็นที่หลบซ่อนและหากิน
- สัตว์ที่อาศัยอยู่บนพื้นดิน (benthos) เช่น หอย ดาวทะเล เม่นทะเล ปลิง สัตว์เหล่านี้ จะกินซากเน่าเปื่อยของสิ่งมีชีวิต ทำให้เกิดการย่อยสลายซากได้เร็วยิ่งขึ้น
- สัตว์ที่อาศัยอยู่ในพื้นดิน (infauna) เช่น หอย ไส้เดือนทะเล หนอนตัวกลม ปู ซึ่งทำให้เกิด การหมุนเวียนธาตุอาหารในระบบนิเวศหญ้าทะเล
หญ้าทะเลมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของสัตว์ทะเลในเขตน้ำตื้นเป็นอย่างมาก ระบบนิเวศหญ้าทะเลจึงเป็นระบบนิเวศแรกที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ บนผืนแผ่นดิน ทั้งที่เกิดจากมนุษย์และเกิดจากธรรมชาติเอง เช่น การที่ผู้คนสร้างที่อยู่อาศัยใกล้ชายฝั่งทะเล การพัฒนาด้านเกษตรกรรม และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ สิ่งเหล่านี้ล้วนส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศหญ้าทะเล เนื่องจากหญ้าทะเลเป็นแนวกั้นของชายฝั่งกับพื้นที่ทะเล เมื่อมีการทำกิจกรรมต่างๆจึงเกิด การเสื่อมโทรมได้ง่าย
ดังนั้น แล้วหากเราไม่อนุรักษ์หรือตระหนักถึงปัญหาที่จะเกิดขึ้นตามมาในอนาคต วันหนึ่งเราอาจจะไม่พบหญ้าทะเลอันเป็นแหล่งอาศัย แหล่งอาหารของสัตว์และแหล่งทำประมงของมนุษย์ในเขตชายฝั่งอีกเลย
อ้างอิง
