“กระต่ายบนดวงจันทร์” จากความเชื่อสู่เรื่องจริงของแพริโดเลีย

ดวงจันทร์ที่ปรากฏบนท้องฟ้าเป็นบริวารของโลกที่ไม่มีแสงสว่างในตัวเอง เเต่เเสงที่เห็นนั้นเกิดจากแสงสะท้อนของดวงอาทิตย์ ทำให้มองเห็นดวงจันทร์ มีลักษณะต่าง ๆ เช่น ดวงจันทร์ครึ่งเสี้ยว ดวงจันทร์เสี้ยว เเละดวงจันทร์เต็มดวง นอกจากนี้เมื่อมองจากพื้นโลกหากสังเกตดี ๆ อาจเห็นพื้นผิวดวงจันทร์ที่เหมือนมีเงาสีเทา ซึ่งมีรูปร่างคล้ายกับกระต่ายตัวใหญ่ดังเช่นในนิทานหรือตำนานพื้นบ้านของหลาย ๆ ประเทศ ที่มักกล่าวถึงเรื่องราวการอาศัยอยู่บนดวงจันทร์ของกระต่าย เช่น แอฟริกา ทิเบต จีน ญี่ปุ่น อเมริกากลางเเละอเมริกาใต้ แล้วกระต่ายบนดวงจันทร์มีจริงหรือไม่

กระต่ายบนดวงจันทร์ คือ บริเวณเงาสีเทาที่เกิดจากการพุ่งชนดวงจันทร์ของอุกกาบาต ประมาณ 3.9-3 พันล้านปีที่แล้ว การพุ่งชนของอุกกาบาตส่งผลให้เกิดหลุมขนาดใหญ่ เเละทำให้พื้นผิวของดวงจันทร์ทะลุจนแมกมาซึ่งอยู่ด้านล่างไหลออกมาเป็นลาวาจำนวนมาก เมื่อลาวาเย็นตัวลงอย่างรวดเร็วจึงเกิดเป็นหินบะซอลต์ที่มีสีเทาถึงดำ ซึ่งบริเวณเเอ่งราบที่ลาวาไหลมาปกคลุมนี้ถูกเรียกว่าทะเล (Sea) หรือมาเร (Mare) เพราะมีพื้นที่กว้างใหญ่เปรียบได้กับทะเลบนพื้นโลกเพียงแค่ไม่มีน้ำเท่านั้นเอง

หากมองจากโลกพื้นที่ที่เป็นหินบะซอลต์จะมีสีทึบมองดูคล้ายกับกระต่าย ส่วนพื้นที่ที่อยู่สูงกว่าทะเลจะมีสีจางเรียกว่า ที่สูงดวงจันทร์ หรือ Lunar highland ความสูง-ต่ำของพื้นที่เเละหินบะซอลต์นี่เองที่เป็นอีกหนึ่งเหตุผลว่าทำไมเราถึงมองเห็นเหมือนว่ามีกระต่ายอยู่บนดวงจันทร์

แพริโดเลีย (Pareidolia) กับกระต่ายบนดวงจันทร์

เคยสงสัยกันไหม เเค่หินบะซอลต์ทำไมจึงกลายเป็นกระต่ายได้ล่ะ กระต่ายที่เราเห็นนั้นเเท้จริงเเล้วเกิดจากปรากฏการณ์แพริโดเลีย (Pareidolia) ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ทางจิตใจของมนุษย์เท่านั้น เเพริโดเลียเป็นทักษะการจดจำใบหน้าที่มนุษย์มีติดตัวมาตั้งแต่กำเนิด ช่วยให้สามารถระบุหน้าตาสิ่งต่าง ๆ ได้ แม้จะมีรายละเอียดเพียงเล็กน้อยและภาพไม่ชัดเจนก็ตาม

โดยเเพริโดเลียเกิดจากการทำงานร่วมกันของสมองส่วนหน้า (Forebrain) และสมองส่วนการมองเห็น (Visual Cortex) เริ่มจากสมองส่วนหน้าส่งข้อมูลไปยังประสาทส่วนหลังของสมองส่วนการมองเห็น จากนั้นสมองส่วนการมองเห็นจะทบทวนความทรงจำและตีความสิ่งที่มองเห็นขณะนั้นออกมาเป็นภาพที่ใกล้เคียงกับความคุ้นเคยมากที่สุด เช่น ภาพร่องรอยของหินบะซอลต์สีเทาบนดวงจันทร์เวลามองจะเห็นเป็นภาพกระต่าย หรือการเห็นก้อนเมฆที่ลอยอยู่บนฟ้าเป็นรูปใบหน้ายิ้มแย้มนั่นเอง

อย่างไรก็ตามเเม้ว่าบนดวงจันทร์จะไม่ได้มีกระต่ายอาศัยอยู่จริง ๆ อาจเพราะปัจจัยหลาย ๆ อย่างที่ไม่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต เเต่การที่ลักษณะพื้นผิวดวงจันทร์มีความเเตกต่างกันก็เเสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการและเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เคยเกิดขึ้นบนดวงจันทร์ในอดีตได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังนำมาซึ่งการสร้างสรรค์จินตนาการในแต่ละบุคคล ดังนั้นจึงไม่แปลกหากคุณเงยหน้ามองดูดวงจันทร์แล้วเห็นเป็นภาพต่าง ๆ คุณไม่ได้ผิดปกติ แต่นั้นคือการแสดงความสามารถในเรื่องของทักษะการจินตนาการในตัวคุณต่างหาก

อ้างอิง