ผัก ผลไม้ อาหารมากมายหลายชนิดที่เรารับประทานกันในทุก ๆ วันจะมีใครทราบหรือไม่ว่า ส่วนหนึ่งนั้นมาจากผึ้ง แมลงที่ช่วยผสมเกสรให้กับพืชผลทางการเกษตร และพืชพรรณนานาชนิดตามธรรมชาติ ผึ้งมีความสำคัญต่อพืชที่มนุษย์นำมารับประทาน โดยเปรียบเทียบพืชอาหาร 100 ชนิด ที่ประชากรโลกใช้บริโภค มีมากถึง 70 ชนิดที่ต้องการผึ้งเป็นตัวผสมละอองเกสร เช่น แอพริคอท ส้ม ลูกพลัม กีวี่ องุ่น สตรอเบอรี่ มะเขือเทศ เป็นต้น
ปัจจุบันจำนวนประชากรผึ้งลดลงอย่างมาก เนื่องจากผึ้งเคยเผชิญกับภัยคุกคามจากสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป กับปรากฏการณ์ที่เรียกว่า รังผึ้งล่มสลาย (colony collapse disorder) ทำให้รังผึ้งทั้งรังหายไปอย่างฉับพลัน ซึ่งเกิดขึ้นในหลาย ๆ ประเทศ ทั้งในสหรัฐอเมริกา บราซิล จีนและอังกฤษ จึงทำให้เกิดข้อกังวลในเรื่องผลกระทบด้านอาหารต่อมนุษย์ และความหลากหลายของพืชพันธุ์ในระบบนิเวศ โดยปรากฎการณ์นี้เกิดขึ้นเนื่องจากหลายสาเหตุจากกิจกรรมในชีวิตประจำวันของมนุษย์ เช่น การใช้ยาฆ่าแมลงในทางการเกษตรอย่าง neonicotinoid ที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย มีผลทำลายระบบประสาทของแมลง การทำลายป่า ปัญหาภาวะโลกร้อน เนื่องจากการทำอุตสาหกรรม การขยายตัวของสังคมเมือง หรือการเผาซากพืชจากการทำการเกษตร
ปัญหาเหล่านี้ทำให้พื้นที่ป่ามีจำนวนลดน้อยลง ส่งผลให้ผึ้งสูญเสียพื้นที่ในการสร้างรัง รวมถึงการลดลงและสูญหายไปของพืชหรือดอกไม้ที่เป็นอาหารของผึ้งด้วย หากผึ้งสูญพันธุ์หรือลดจำนวนลงคงจะไม่ใช่เพียงดอกไม้ตามธรรมชาติที่จะสูญพันธุ์ แต่รวมถึงพืชอาหารของมนุษย์ก็จะลดลงและหายไปเช่นกัน แม้ในธรรมชาติจะมีแมลงชนิดอื่น ๆ ช่วยผสมเกสรทดแทน แต่ประสิทธิภาพในการผสมเกสรยังน้อยกว่าผึ้ง เนื่องจากผึ้งสามารถบินได้ในพื้นที่ครอบคลุมระยะที่ไกลกว่าและยังไม่เป็นพาหะในการนำเชื้อโรคไปยังสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ โดยในการบินแต่ละครั้ง
ปกติผึ้งสามารถสำรวจดอกไม้และเก็บเกสรได้ 150 ดอกต่อเที่ยว หรือบางครั้งผึ้งหนึ่งตัวสามารถเก็บน้ำหวานและเกสรดอกไม้ได้มากถึง 50-1,000 ดอก เลยทีเดียว เพราะฉะนั้นหากมีจำนวนผึ้งงานที่เก็บน้ำหวานและผสมเกสรที่มากขึ้น ก็จะทำให้เกิดการผสมเกสรของพืชต่อวันนั้นมากด้วยเช่นกัน ซึ่งจะส่งผลดีต่อการแพร่ขยายพันธุ์ของพืชนานาชนิด ทั้งในธรรมชาติและในเชิงการเกษตร อีกทั้งมนุษย์ได้นำผลิตภัณฑ์จากผึ้งมาใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย เช่น น้ำผึ้ง ไขผึ้ง รังผึ้ง เป็นต้น
หากในธรรมชาติผึ้งยังคงเผชิญกับภัยคุกคาม และมีปริมาณลดลง ปัญหานี้ย่อมส่งผลกระทบต่อพืชผลต่าง ๆ ที่จะลดลงหรือสูญหายไป ซึ่งจะนำไปสู่สภาวะความมั่นคงทางอาหารของมนุษย์และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ รวมถึงอาจจะเผชิญกับสภาวะเศรษฐกิจที่ใช้ต้นทุนในการผลิตอาหารที่สูงขึ้น ดังนั้นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งในการร่วมมือกันฟื้นฟู รักษาระบบนิเวศให้สมบูรณ์ สามารถทำได้ด้วยการหลีกเลี่ยงการใช้ยาฆ่าแมลง โดยใช้ปุ๋ยชีวภาพทดแทน การปลูกป่า อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อก่อให้เกิดผลดีต่อผึ้ง แมลง และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ในธรรมชาติอีกด้วย
อ้างอิง
