หากใครชอบเดินเล่นตามสวนสาธารณะ หรือมีโอกาสขับรถไปตามถนนสักเส้น รวมถึงเดินผ่านบริเวณด้านหน้าอาคารท้องฟ้าจำลองกรุงเทพของเรา คงจะเคยเห็นไม้ยืนต้นดอกสวยหลากหลายสายพันธุ์บริเวณริมถนนกันมาบ้าง ด้วยลักษณะของดอกเมื่อผลิออกตามช่วงเดือนต่าง ๆ มีความสวยงามและรูปร่างคล้ายคลึงกันมาก จนทำให้หลายคนแยกไม่ออกว่าเป็นสายพันธุ์ไหนกันแน่ วันนี้เราจะพามาทำความรู้จักกับไม้ยืนต้นผลัดใบที่ได้รับฉายาว่า “แฝดสาม” กันสักหน่อย
ตะแบก เสลา อินทนิล เป็นพรรณไม้กลุ่มพืชมีดอกในวงศ์ Lythraceae ด้วยลักษณะเด่นของสีดอกที่คุมโทนม่วงเป็นหลัก ได้แก่ ม่วงเข้ม ม่วงอ่อน และม่วงอมชมพู อีกทั้งยังมีสีขาวประปราย ความสวยงามและความแตกต่างของดอกเพียงเล็กน้อยนี้ทำให้เกิดความสับสนในสายพันธุ์ หากว่าเราเจอต้นไม้เหล่านี้ในช่วงฤดูกาลที่ยังไม่ออกดอก จะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นต้นไม้สายพันธุ์ใด
ตะแบก (Bungor)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Lagerstroemia floribunda Jack. ไม้ยืนต้นสูง 15-20 เมตร เปลือกลำต้นเรียบเป็นมันและหลุดล่อนคล้ายลำต้นฝรั่ง ใบอ่อนมีขนนุ่มปกคลุมตลอดทั้งใบ ส่วนใบแก่ผิวเรียบเกลี้ยง ดอกออกตามปลายกิ่งชูช่อตามเรือนยอด มีตั้งแต่สีม่วงไปจนถึงม่วงอมชมพู และดอกเมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีขาวแลดูสวยงาม ดอกออกให้เชยชมในช่วงเดือนกรกฎาคม-กันยายน ตะแบกเป็นไม้ยืนต้น ปลูกง่าย ชอบแดด ทนแล้ง โตเร็ว ทรงพุ่มใหญ่กว้าง และให้ร่มเงาได้ดี จึงนิยมปลูกตามสวนสาธารณะนั่นเอง
เสลา (Thai bungor)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Lagerstroemia loudonii Teijsm. & Binn. ไม้ยืนต้นสูง 10-20 เมตร เปลือก ลำต้นสีเทาเข้มเกือบดำ ผิวขรุขระ และมีรอยแตกเป็นร่องตื้น ๆ ตามแนวยาว ใบลักษณะปลายเรียวแหลม โคนใบมน แผ่นใบหนา เส้นใบมีขนนุ่ม ช่อดอกออกตามกิ่ง ง่ามใบ และปลายกิ่ง แต่ช่อไม่ชูตั้งขึ้น ดอกมีสีม่วงอมแดง ขาว หรือมีทั้งสีขาวและม่วงในดอกเดียวกัน กลีบดอกบางยับ และมีรอยหยักกว่าดอกของตะแบกและอินทนิล ผลิดอกอวดโฉมให้เห็นช่วงเดือนธันวาคม-มีนาคม โดยเมื่อดอกบานสะพรั่งเต็มทั้งต้น สวยงามราวดอกซากุระจึงได้รับสมญานามว่า “ซากุระฤดูร้อน”
อินทนิล มี 2 สายพันธุ์ย่อย คือ
อินทนิลบก (Giant crepe-myrtle)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Lagerstroemia macrocarpa Wall. ไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูง 8-15 เมตร เรือนยอดทรงสูง เปลือกลำต้นขรุขระเป็นเกล็ด ใบเป็นรูปไข่ โคนและปลายใบมน แผ่นใบหนาคล้ายแผ่นหนัง ผิวใบเกลี้ยงมันวาว ดอกออกเป็นช่อสั้น ๆ ที่ปลายกิ่ง ช่อดอกไม่ชูตั้งขึ้น สีสวยสะดุดตา ตั้งแต่ชมพูอมม่วงไปจนถึงม่วงแดง ออกดอกช่วงเดือนมีนาคม-พฤษภาคม อินทนิลบกเป็นพันธุ์
ไม้ที่เจริญเติบโตได้ดีในทุกภูมิภาคของประเทศไทย
อินทนิลน้ำ (Pride of India)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Lagerstroemia speciosa Pers. ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ สูง 10-25 เมตร เรือนยอดแผ่กว้างออกด้านข้างคล้ายร่ม เปลือกลำต้นเรียบและมีรอยด่างตกสะเก็ดเป็นแผ่น บาง ๆ ใบทรงรี ปลายใบแหลม โคนใบกลมมน เนื้อใบหนาเกลี้ยงเป็นมันทั้งสองด้าน ช่อดอกเป็นพุ่มทรงเจดีย์ ชูตั้งขึ้นเหนือเรือนยอด ออกดอกในฤดูร้อนช่วงเดือนมีนาคม-มิถุนายน มีสีม่วงสด ม่วงปนชมพู และชมพู
จากที่กล่าวมาข้างต้นพอจะแยกความแตกต่างของพันธุ์ไม้แฝดสามนี้ได้บ้างหรือไม่ หากจะสังเกตเพียงสีของดอก หรือรูปแบบของใบอาจจะยากเกินไป เราขอเเนะนำให้ลองเปรียบเทียบจากเปลือกลำต้นเเต่ละสายพันธุ์ซึ่งทั้งตะแบก เสลา และอินทนิล ต่างก็มีเปลือกลำต้นที่โดดเด่นไม่เหมือนกัน สามารถนำมาใช้แยกสายพันธุ์ของไม้ยืนต้นเหล่านี้ได้แบบง่าย ๆ หากผู้อ่านพบกับต้นไม้แฝดนี้ หรือมีโอกาสเดินทางมาเยี่ยมชมท้องฟ้าจำลองกรุงเทพสักครั้ง อย่างที่เกริ่นไว้ในต้นบทความ นอกจากจะได้ดูดาวสวย ๆ แล้ว เราอยากเชิญชวนให้มาตามหาแฝดสามที่ยืนต้นตระหง่านอยู่ด้านหน้าอาคารท้องฟ้าจำลองกันดู
อ้างอิง
