ทอง (Gold) วัตถุมีค่าที่ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องประดับ ใช้แปรเปลี่ยนเป็นหลักทรัพย์ในยามจำเป็นหรือแม้กระทั่งใช้เป็นทุนสำรองของประเทศ แต่ทราบหรือไม่ว่านอกจากทองชนิดนี้แล้ว ยังมีทองในชื่อเรียกอื่นที่มีคุณสมบัติต่างกันไปอีกด้วย
ทอง (Gold) เป็นแร่ธาตุโลหะตามธรรมชาติ มีสีผิวและสีผงของแร่เป็นสีเหลืองทอง ประกายโลหะ มีสมบัติเด่นคือ ความอ่อนตัวสูง สามารถดึง ยืด ให้เป็นเส้นได้ หลอมซ้ำเพื่อขึ้นรูปใหม่ได้ และเป็นแร่หายากจึงมีมูลค่าสูง ใช้ประโยชน์ได้ทั้งในงานเครื่องประดับ หลักทรัพย์ทุนสำรองของประเทศ วัสดุซ่อมฟันหรือแม้กระทั่งในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ก็มีทองคำเป็นส่วนหนึ่งในงานนั้นเช่นกัน
นอกจากทองคำบริสุทธิ์แล้ว ยังมีทองผสมโลหะชนิดอื่นอีกหลายประเภท ที่มีชื่อเรียกแตกต่างกัน เช่น ทองคำสีกุหลาบ (Rose gold) ทองคำสีดำ (Black gold) เป็นต้น และยังมีชื่อเรียกทองบางประเภทที่ไม่ได้มีส่วนผสมของทองคำแม้แต่น้อย เช่น ทองคำขาว ทองสัมฤทธิ์ และ ทองเหลือง ซึ่งมีสมบัติดังนี้
ทองคำขาว (Platinum) (Pt)
มีผิวสีเทาเงิน สีผงสีเทาเงินหรืออาจจะเป็นสีเทาขาวได้เช่นกัน มีประกายแบบวาววับ ความแข็งของแร่ประมาณ 4 – 4.5 ตามโมห์สเกล แร่ในธรรมชาติมีความถ่วงจำเพาะ 14 – 19 สามารถทุบเป็นแผ่นบางและดึงยืดเป็นเส้นลวดได้ มีความแข็งแรงทนทานและมีจุดหลอมเหลวประมาณ 1,755 °C ในประเทศไทยพบการสะสมตัวที่ อ. บ้านผือ จ.อุดรธานี แต่มีความสมบูรณ์ไม่เพียงพอที่จะลงทุนทางเศรษฐกิจ แต่ถึงอย่างนั้นแร่แพลทินัม ก็ถูกนำมาใช้ประโยชน์หลากหลายทั้งในอุตสาหกรรมเคมีและปิโตรเลียม ใช้ทำเครื่องมือทางการแพทย์ อุปกรณ์ไฟฟ้า และยังใช้ทำเครื่องประดับ เป็นต้น
ทองสัมฤทธิ์ (Bronze)
เป็นโลหะผสมระหว่างทองแดง (Cu) กับดีบุก (Sn) บางครั้งอาจมีสังกะสี (Zn) ตะกั่ว (Pb) เหล็ก (Fe) อาร์เซนิค (As) หรืออื่น ๆ ปนอยู่ด้วย เมื่อหลอมรวมกันในสัดส่วนที่เหมาะสมจะได้โลหะผสมที่เรียกว่า ทองสัมฤทธิ์ มีสมบัติที่ดีเหนือกว่าสมบัติเดิมของทองแดงและดีบุกหรือวัสดุตั้งต้น กล่าวคือ มีผิวมันวาว สามารถรีดเป็นแผ่นและดึงเป็นเส้นลวดได้ดี มีความทนทานต่อการกัดกร่อนได้ดี นิยมใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมเครื่องจักรกลและอื่น ๆ ซึ่งเลือกใช้ตามสัดส่วนการผสมวัสดุตั้งต้น เช่น ทองสัมฤทธิ์ที่มีดีบุก สังกะสี ตะกั่ว เป็นส่วนผสมใช้ประโยชน์หล่อทำเฟืองและเครื่องสูบน้ำ ส่วนทองสัมฤทธิ์ที่มีดีบุกและฟอสฟอรัสเป็นส่วนผสม จะมีความทนทานต่อการกัดกร่อนของน้ำทะเล จึงใช้ทำชิ้นส่วนที่ใช้ในเรือเดินทะเล เป็นต้น
ทองเหลือง (Brass)
เป็นโลหะผสมระหว่างทองแดง (Cu) กับสังกะสี (Zn) มีสีเหลืองคล้ายทอง แต่เมื่อนานไปสีจะซีดหมอง การเลือกนำทองเหลืองมาใช้งานต้องพิจารณาสัดส่วนการผสมของทองแดงและสังกะสีให้เหมาะสม เนื่องจากสัดส่วนการผสมที่ต่างกันจะทำให้คุณสมบัติของโลหะผสมนั้นมีความแตกต่างกันด้วย เช่น
ทองเหลืองที่มีสังกะสีไม่เกิน 5% ใช้ทำ เหรียญ โล่ ถ้วยรางวัล ทองเหลืองที่มีสังกะสีไม่เกิน 10% ใช้ทำเครื่องประดับ ทองเหลืองที่มีสังกะสีไม่เกิน 30% ใช้ทำปลอกกระสุนปืน หม้อน้ำระบายความร้อน ทองเหลืองที่มีสังกะสีไม่เกิน 40% ใช้ทำอุปกรณ์ควบแน่น วาล์ว เป็นต้น
เห็นได้ว่า ทองสัมฤทธิ์ ทองเหลือง ทองคำขาว ทอง 3 ชนิดนี้ แม้จะมีชื่อเป็นทองเหมือนกัน แต่ไม่ได้มีส่วนประกอบใดเกี่ยวข้องกับทองคำแม้แต่น้อย แต่ถึงอย่างนั้น โลหะเหล่านี้ต่างมีมูลค่าขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์การใช้งาน ดังนั้นเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดและคุ้มค่ากับการลงทุน จึงควรพิจารณาเลือกใช้วัสดุโลหะให้เหมาะสม
อ้างอิง
