หลายคนอาจเคยได้ยินเหตุการณ์แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย ในช่วงปี 2547 โดยเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่เกาะสุมาตราในประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งเกิดจากการยุบตัวของแผ่นเปลือกโลกมหาสมุทรอินเดียและเกิดคลื่นสึนามิขนาดใหญ่ขึ้นตามมา เป็นเหตุการณ์ที่สร้างความสูญเสียเป็นจำนวนมากทั้งในประเทศอินโดนีเซีย ศรีลังกา อินเดียและไทย วันนี้ไปทำความรู้จักกับคลื่นสึนามิ ว่าสาเหตุเกิดจากอะไร และมีวิธีรับมืออย่างไร
สึนามิคืออะไร ทำไมถึงทำให้น้ำในทะเลหรือมหาสมุทรเป็นคลื่นยักษ์ได้
สึนามิ เกิดจากการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกใต้มหาสมุทรหรือในทะเลลึก หรืออาจจะมีสาเหตุอื่นได้อีก ไม่ว่าจะเป็นดินถล่ม หรือภูเขาไฟใต้ทะเลระเบิดก็ทำให้เกิดคลื่นยักษ์ได้เช่นกัน เมื่อแผ่นเปลือกโลกเกิดการเปลี่ยนรูปร่างอย่างกะทันหัน ทำให้มวลน้ำในทะเลและมหาสมุทรเคลื่อนที่เพื่อให้เข้าสู่สมดุล ส่งผลให้เกิดการเคลื่อนตัวของน้ำอย่างรวดเร็วด้วยความเร็วสูง เมื่อคลื่นเข้าใกล้ชายฝั่ง จะเคลื่อนที่ช้าลงจึงเกิดการบีบอัด ทำให้ความสูงของคลื่นเพิ่มขึ้น ก่อให้เกิดคลื่นยักษ์ซัดเข้าชายฝั่งและสร้างความเสียหายเป็นวงกว้าง
วิธีเตรียมความพร้อมและรับมือกับคลื่นสึนามิ
ถึงแม้ประเทศไทยจะมีโอกาสเกิดคลื่นสึนามิได้น้อยมาก แต่เราก็ไม่ควรประมาทต่อภัยธรรมชาตินี้ ดังนั้นเราจึงควรรู้วิธีเตรียมพร้อมและรับมือเมื่อเกิดเหตุไม่คาดฝันขึ้น
- ศึกษาและเรียนรู้เกี่ยวกับพื้นที่ที่มีโอกาสเกิดคลื่นสึนามิ ควรสังเกตป้ายที่บ่งบอกเส้นทางการอพยพจากคลื่นสึนามิ และพื้นที่ปลอดภัยในชุมชนนั้น ๆ
- เมื่อเรากำลังเผชิญภัยสึนามิ ให้ปฏิบัติตามแผนการอพยพไปยังพื้นที่ปลอดภัย
- เมื่ออยู่บริเวณชายหาด หากรู้สึกถึงแผ่นดินสั่นสะเทือนและน้ำทะเลลดลงอย่างรวดเร็ว ให้รีบออกห่างจากชายฝั่งให้เร็วที่สุด และหนีขึ้นที่สูง ถ้าหากหนีไม่ทัน ให้ปีนขึ้นต้นไม้สูงที่สุด ถ้าอยู่ในน้ำให้หาของที่ลอยน้ำได้และเกาะไว้ให้แน่น
- เมื่ออยู่บนเรือ
- หากเรือลอยอยู่กลางทะเลให้รีบนำเรือออกไปกลางทะเลน้ำลึก
- หากเรืออยู่ใกล้แถวชายฝั่ง ให้นำเรือจอดไว้ท่าเรือและรีบขึ้นฝั่งอพยพไปที่สูง
- ที่พักอาศัย/โรงเรียน/โรงแรม
- ฟังเสียงแจ้งเตือนของชุมชนและปฏิบัติตามแผนอพยพหนีภัย หากอยู่ในโรงเรียน ให้เด็ก ๆ ทำตามคำแนะนำของคุณครูและเจ้าหน้าที่โรงเรียน หากอยู่ที่โรงแรม เมื่อได้ยินเสียงเตือนภัยให้รีบหนีไปยังชั้นบนสุดของโรงแรม และไม่ควรหลบอยู่ในรถยนต์ เพราะอาจจะเกิดอันตรายจากคลื่นได้
- เมื่อไปถึงพื้นที่ปลอดภัยแล้ว
- ให้ฟังประกาศจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่องและติดตามแนวทางการปฏิบัติจากทางรัฐจนกว่าจะมีประกาศให้กลับที่พักได้
- เมื่อสถานการณ์กลับสู่สภาวะปกติแล้ว
- ถ้าอยู่ในพื้นที่เสียหายควรหาศูนย์พักพิงหรือศูนย์ช่วยเหลือชั่วคราวก่อน
- คลื่นสึนามิอาจเกิดขึ้นหลายระลอก
- โดยคลื่นลูกที่สองหรือคลื่นหลังจากนั้นอาจมีขนาดใหญ่กว่าคลื่นลูกแรก ดังนั้นอย่าเพิ่งกลับไปที่ชายฝั่งทันทีหลังจากคลื่นหายไป ควรรอจนกว่าจะมีประกาศอย่างเป็นทางการว่าภัยสึนามิคลี่คลายแล้ว
แนวทางการปฏิบัตินี้ อาจช่วยลดความเสียหายที่จะเกิดขึ้นต่อชีวิตและทรัพย์สินของเรา สิ่งสำคัญคือต้องไม่ตื่นตระหนก และรีบไปพื้นที่ปลอดภัยให้เร็วที่สุด
อ้างอิง
