เคยสงสัยไหมว่า ทำไมแค่สบตาใครบางคน ใจถึงเต้นแรงโดยไม่ทันตั้งตัว ทำไมบางคนเพียงแค่คิดถึงก็ทำให้ยิ้มได้ทั้งวัน หรือทำไม “รักแรก” ถึงฝังอยู่ในความทรงจำ แม้เวลาจะผ่านไปนานแค่ไหน
เราอาจจะคุ้นเคยกับคำพูดที่ว่า ความรักคือเรื่องของหัวใจ แต่ในมุมมองทางวิทยาศาสตร์ความรู้สึกที่เรียกว่า “รัก” เริ่มต้นขึ้นที่สมอง ก่อนจะส่งสัญญาณไปให้หัวใจรับรู้ เมื่อเรากำลังตกหลุมรัก สมองจะเข้าสู่ภาวะที่เรียกว่า ความรักแบบหลงใหล (infatuated love) ซึ่งเป็นช่วงที่ระบบให้รางวัลของสมอง (reward system) ทำงานอย่างเด่นชัด ระบบให้รางวัลนี้เป็นระบบเดียวกับที่ทำงานเมื่อเรากินของอร่อย ประสบความสำเร็จหรือได้รับคำชื่นชม สมองจะหลั่งสารเคมีที่ชื่อว่า โดปามีน (dopamine) ออกมา ทำให้เรารู้สึกดี ตื่นเต้น มีพลัง และอยากเข้าใกล้คนคนนั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ด้วยเหตุนี้เอง เพียงแค่เห็นหน้าใครบางคน หัวใจก็อาจเต้นแรงขึ้นโดยไม่รู้ตัว
นอกจากโดปามีนแล้ว ความรักยังเกี่ยวข้องกับสารเคมีอื่น ๆ อีกหลายชนิด เช่น นอร์อิพิเนฟริน (Norepinephrine) ซึ่งช่วยกระตุ้นความตื่นตัว ทำให้เราจดจ่อและจดจำรายละเอียดเล็ก ๆ เกี่ยวกับคนที่เรารักได้เป็นพิเศษ ไม่ว่าจะเป็นรอยยิ้ม น้ำเสียง หรือคำพูดธรรมดา ๆ ที่กลับมีความหมายมากกว่าปกติ
ขณะเดียวกัน ระดับของเซโรโทนิน (Serotonin) ซึ่งช่วยควบคุมอารมณ์และความสมดุลทางจิตใจ อาจลดลงในช่วงตกหลุมรัก ส่งผลให้เราคิดถึงอีกฝ่ายซ้ำ ๆ จนคล้ายอาการหมกมุ่น นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมความรักช่วงแรกมักทำให้เรา “คิดถึงทั้งวัน”
เมื่อความสัมพันธ์พัฒนาขึ้น สมองจะหลั่งสารออกซิโทซิน (Oxytocin) และวาโซเพรสซิน (Vasopressin) มากขึ้น ฮอร์โมนเหล่านี้มีบทบาทสำคัญต่อความผูกพัน ความไว้วางใจ และความรู้สึกปลอดภัย โดยเฉพาะสารออกซิโทซินซึ่งมักถูกเรียกว่า “ฮอร์โมนแห่งความผูกพัน” เพราะหลั่งออกมาเมื่อเรากอด สัมผัส หรือใช้เวลากับคนที่เรารัก ช่วยเปลี่ยนความรักจากความตื่นเต้นชั่วคราว ให้กลายเป็นความสัมพันธ์ที่มั่นคง
ส่วนเหตุผลที่ รักแรก มักฝังใจก็เพราะสมองตอบสนองอย่างรุนแรงต่อประสบการณ์ครั้งแรก โดปามีนถูกหลั่งในระดับสูง และความรู้สึกต่าง ๆ ถูกบันทึกไว้ในสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และความทรงจำ เช่น amygdala และ hippocampus อย่างเข้มข้น ทำให้ความทรงจำนั้นคงอยู่ยาวนาน
ทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นว่า ความรักไม่ใช่เพียงอารมณ์ล่องลอย อธิบายไม่ได้ แต่เป็นกระบวนการทางชีววิทยาที่สมอง ฮอร์โมน และระบบประสาททำงานร่วมกันอย่างซับซ้อน ดังนั้น หากหัวใจของใครกำลังเต้นแรงเพราะใครสักคน อย่าเพิ่งโทษหัวใจเพียงอย่างเดียว เพราะแท้จริงแล้ว… เมื่อสมองสั่ง ใจจึงรู้สึก
อ้างอิง
